29/07/2010
Raadsels
Gisteren een kip zien sterven. Naast de voerbak. In het hok. Zijn medebewoners tokkelden er rustig om heen. Dacht even dat ze hem nog toe zouden takelden. Net als het konijn dat vorige week haar kinderen opvrat. De dood zit vol raadsels.
27/07/2010Verwaarlozing
Ik heb u als trouwe bloglezer schandelijk verwaarloosd. Zonder opgaaf van reden ben ik afwezig geweest. Ik had u wellicht, zoals zovelen, keurig op de hoogte moeten stellen van mijn afwezigheid. Maar het vreemde wil, ik was ook niet op de hoogte van deze plosteling ontstane vakantie. De leegte (vakantie komt van vacance en betekent leeg) heeft zich als het ware vanzelf aan mij opgedrongen. Vreemd niet, niet, dat een afwezigheid zichzelf leven inblaast. Of misschien heb ik zojuist wel de ultieme vakantie beleefd, zonder dat ik het wist. Ik hoop niet dat u zich verwaarloosd voelt. Als dat wel zo is, ben ik zeer benieuwd naar wat u dan precies voelt. In welke zin u zich bedonderd voelt door mijn stilte. Misschien wordt deze ongeplande stilte, dan toch nog vruchtbaar. Overigens Noem het liefde vindt haar weg ook in dromenland, Lisette Thooft, die mij interviewde voor VolZin (interview verschijnt in de volgende editite) droomde over de roman.
19/07/2010Dwalen
Dwaalt u nog wel eens? Zomaar wat rond lopen of fietsen of rijden zonder te weten waarheen u gaat? Of lukt u dat niet meer? U hebt immers uw i-phone, tomtom of dan op zijn minst een kaart bij zich. Toch kan ik het u aanraden. Ga eens op weg zonder enige vorm van leidraad. U zult zien, ik lieg niet, u ziet ineens meer. Meer van de weg, de bomen of uw medestadbewoners. U hoort meer, u ruikt meer. Simpelweg omdat u niets anders doet dan wat ronddwalen. Zonder doel, zonder richting, zonder plattegrond. U heeft plotseling ook alle tijd. Er is immers niemand die op u wacht. Misschien zou ronddwalen in het leven ook iets op kunnen leveren. De plattegrond die we menen te kennen van ons leven is wat het is, te plat. Je valt er altijd vanaf. Nanne en Magda in Noem het liefde worstelen ook voortdurend met hun plattegrond. Ze komen pas werkelijk tot leven als ze er vanaf vallen. Willen we werkelijk leven dan moeten we misschien meer dwaalmomenten inrichten. Tijd om zomaar rond te lopen zonder richting. En laat uw i-phone dan maar even wit heet van woede achter op de keukentafel.
16/07/2010Storm
Twee dagen geleden stortte voor mijn huis de halve boom naar beneden. In zijn kruin hangen nog wat takken die inmiddels door de zon zijn verdroogd. Nu verwaait er af en toe wat dor blad naar de grond. Voor het eerst in mijn leven zag ik hoe snel en hard wolken kunnen vliegen. Wolken lijken altijd omringd te zijn met iets lieflijks, iets zachts, maar deze wolken hoewel ongetwijfeld zacht, waren dreigend, alsof ze zo alles en iedereen zouden verslinden. Dat deden ze uiteindelijk ook. Caravans en bomen dus. De paarden in mijn wei leken nergens last van te hebben. Die keerden hun kont de wind in en bleven stoicijns staan. Midden in de weide, ver van de bomen. Zo rustig een storm doorstaan, dat is een voorbeeld. Wat er ook gebeurt, blijf staan. Rechtop in de wind.
13/07/2010Perfectie
Uitgezwommen in zee, maar ik wil nog niet boven komen drijven. Alsof het zoute water mij niet loslaat en de golven me keer op keer terugslaan. Hup! De zee in! Het is ook heerlijk toeven in een zee. Tenminste zolang de golven je niet overspoelen. Een roman kan je tenminste dichtslaan als het je teveel wordt. Een zee verdwijnt niet zomaar als je er middenin dobbert. Of is dat niet helemaal terecht? Zijn er niet bepaalde verhalen die ons leven voor altijd kleurden, die nooit meer verdwenen? Ik weet nog precies wanneer ik gegrepen werd door de literatuur. Het verhaal van de Titaantjes. Nescio. En dan die Bavink die er alsmaar niet in slaagde de ondergaande zon zo te schilderen dat het goed was. Ik zie hem zo voor me, en dat terwijl ik geen idee heb welke Bavink Nescio bedacht. Mijn Bavink staat voor een doek dat half is afgeschilderd, hij staart naar die perfecte zonsondergang en vraagt zich hopeloos af hoe hij die kleurschakering op zijn doek terugkrijgt. Hij is vergeten dat het er niet omgaat de ondergaande zon te kopieren, nee hij moet er zijn draai aan geven, zodat de kijker van zijn schilderij door zijn ogen een blik kan werpen op de werkelijkheid. Maar Bavink heeft zichzelf opgesloten in zijn perfectie. En wie zich opsluit in perfectie, creeert uiteindelijk niets. Nescio. Hij krijgt in Noem het liefde ook een stem. Eigenlijk zouden we hem allemaal weer moeten lezen.
05/07/2010Zee
Uitzicht op zee. In de nacht het geluid van de golven. Voor het slapen gaan een oester. Het zout hecht zich aan je lichaam, in je lichaam. Je wordt zee. Je bent zee. Vakantie aan de Noord-Franse kust. Vakantie is weg zijn van al wat is. En in het weg zijn opnieuw ontdekken wat al wat is, precies is. De zon zakt in de horizon weg. Zover ik kan kijken is er zee. Er is bijna niets dat me doet denken aan wat ik enkele dagen vanaf de achterbank uitzwaaide: Noem het liefde. Het ligt nu ergens in een schrijfkamer op enkele honderden kilometers van mij verwijderd. Of bij u thuis op tafel en als ik geluk heb zelfs in uw handen. Voorlopig dein ik mee op de golven en kom zo nu en dan proestend boven drijven. De zee zit vol verrassingen. Het is eigenlijk net een roman. Af en toe rustig kabbelend om je vervolgens woest heen en weer te slaan. Totaal verbijsterd vraag je je af waarom je in godsnaam op die plek komt boven drijven.
02/07/2010Toeval
Gisteren heb ik Noem het liefde overhandigt aan Harm Boukema. Hij verkreeg de doctor’s titel in de filosofie. Harm Boukema schreef een indrukwekkend proefschrift over Russel’s second Paradox. Over verwijzingen in de taal en waar woorden naar verwijzen als ze niet verwijzen naar iets dat in de werkelijkheid bestaat. De koning van Frankrijk bijvoorbeeld. De setting was filmisch. In de aula van de Radboud Universiteit Nijmegen hadden zich zo ongeveer 15 heren en 1 vrouw in toga opgesteld. Sommigen van hen waren onverstaanbaar, maar des al niettemin oogde zij op en top filosoof. Harm Boukema verdedigde zijn proefschrift bevlogen. Het was eveneens zijn afscheid als filosofiedocent. Een bijzondere combinatie. Immers wie doet het hem nu nog na? Promoveren bij je afscheid? Harm Boukema was ook de eerste die in mij een schrijver zag. Zonder zijn opmerkingen over een werkstuk jaren geleden, had ik misschien nooit de pen opgekapt en mijn gedachten door verhalen laten waaien. ‘Schrijf jij, vroeg hij mij? Ik heb genoten van je werkstuk.’ Dat was genoeg deze schrijver aan het schrijven te krijgen. En zie het resultaat, mijn derde roman is een feit. Soms is het leven een mirakel, een mirakel dat je niet hoeft te begrijpen. Toevallige mensen kunnen je hele levenspad bepalen. Ode aan Harm Boukema!
01/07/2010vandaag 1 juli!
Vandaag is het dan officieel zover. Noem het liefde bestaat voor literair minnend Nederland! En de schrijver zit simpelweg achter haar laptop te werken aan al weer een volgende roman. Ik ben benieuwd wat Noem het liefde teweeg gaat brengen. Het kan rustig kabbelend haar weg vinden of stormachtig rondsuisen. We zullen zien. Vooralsnog schijnt de zon, is het warm en broeien er zelfs in de hitte zinnen voor een nieuw verhaal. Mocht u Noem het liefde een dezer dagen tegenkomen, ik wens u veel leesplezier en groet de personages van mij! En o ja, mocht u zin hebben, op de website van de Libelle (bij de boekenclub) kunt u aangeven wat u van het personage Magda vindt: egoistisch dat ze naar de Zuidpool gaat of zou u zelf ook op expeditie gaan? Ik zou zeggen, lees eerst de roman voordat u tot uw keuze komt. Pas dan weet u enigszins wie Magda Steenhuis is. Een mens maakt immers nooit zomaar een keuze.
30/06/2010Mirakel
Zo nu en dan krijg ik van de eerste lezers al een reactie. Mooi, boeiend, genoten, in een ruk uit, ik ben op blz. 55, waarom komt de man er zo bekaaid vanaf? ontroerend, het heeft me beschonken, ben nog niet begonnen, ik neem het mee op vakantie, het heeft mijn idee van moederschap verruimd, ik heb gehuild, diep in de nacht heb ik het naast me neergelegd, ik wilde wel verder lezen maar was te moe, ik heb doorgelezen tot drie uur in de nacht. Het verhaal gaat zijn eigen werk doen. En ik sta er buiten. Het hoofd van de lezer is immers niet mijn hoofd. De lezer maakt er zijn verhaal van. Er zijn inmiddels meer dan honderd verschillende versies van Noem het liefde in omloop. Ik probeer me voor te stellen hoe het mijn personages vergaat daar in de hoofden van de ander. Of het daar prettig toeven is of dat ze toch liever terugkeren naar hun oorsprong. Maar dat is inmiddels onmogelijk geworden. Het personage kan niet terugkeren. Nooit meer. Misschien is dat het mirakel van een roman. De personages zitten er in opgesloten, komen tot leven bij lezing maar zijn bij iedere lezing volslagen andere personen. Misschien een interssant experiment: personage Magda van lezer A kennis laten maken met personage Magda van lezer B. Ik vermoed nee, ik weet zeker, dat de kans groot is dat ze hemelsbreed van elkaar verschillen.
En o ja, de prachtige foto van het manuscript aan de dijk werd gemaakt door mijn buurman: Peter van Helvoirt. Een fotograaf die weet wat hij doet.
Noem het liefde in de lucht!
Noem het liefde is de lucht ingewaaid. De presentatie is geweest, ik heb de roman in handen gehad en nu is het aan de lezer. Aan de dijk wapperden de blaadjes van oude manuscripten. Overbodig geworden omdat de roman nu in 165 bladzijdes in de hand te houden is. Ik wens Noem het liefde een goede waaitocht toe, dat ze overal mag neer dwarrelen en haar verhaal kan doen. Vanaf 1 juli is ze overal te koop.
26/06/2010Feestje
Straks is het zover, over een aantal uren. Een feestje in Galerie de Strang nabij de Waal, ter ere van Noem het liefde. Een romanfeestje is altijd een vreemde gewaarwording. De roman is immers slechts te zien en te beleven in haar uiterlijke verschijningsvorm. Er valt ter plekke nog niet zoveel over te zeggen. Dat is heel anders dan een schilderij, muziek, dans of toneel. Deze kunstvormen worden direct ervaren en na afloop kan de beleving onmiddellijk gedeeld worden waardoor de kunstvorm een intersubjectieve betekenis krijgt. De roman ervaart men alleen. Ergens met de voeten in het water, in bed of liggend op de bank. Je bent alleen met het verhaal. Je kan het verhaal ook terzijde leggen om het later weer op te pakken. Het hoeft niet direct opgenomen te worden, het blijft bestaan, het is als het ware jouw eigendom geworden. Vandaag is dus een feestje om de uiterlijke verschijning. Het echte feestje begint straks pas. Bij u op de bank, in bed of in de tuin met een glas wijn erbij. Ik hoop dat u dan een mooi feestje heeft waar u graag nog eens aan terugdenkt of over nadenkt. Of wat u nog eens overdoet. Want dat is zo mooi aan een roman, je kan het keer op keer opnieuw lezen. En als het goed is, blijft de roman u dan verrassen. Laat het feest maar beginnen!
23/06/2010verhaal
Mijn dochter vraagt ineens plotseling vlak voor het slapen gaan wie de eerste mensen op aarde waren. Laat dat nu juist het grote vraagstuk in mijn roman zijn. Adam en Eva. Is het geijkte antwoord als je een kind wil antwoorden in een verhaal. Ik probeer haar twee antwoorden te geven. Ik begin met het verhaal van de apen. Maar haar gezicht betrekt, het is in haar kinderziel niet voor te stellen hoe wij ooit een aap geweest moeten zijn. Al helemaal niet als je bedenkt dat de gemiddelde aap die zij ziet in een klein kooitje zit en niet veel anders kan doen dan achter glas heen en weer zwaaien. Nee, dat gaat haar te ver. Ik ga snel over op het andere verhaal. En tja, dan kan niet uitblijven waar ik de afgelopen jaren zo hard aan gewerkt heb. Ik vertel haar een verhaal over een man en vrouw die beide geschapen zijn door God, en niet waarvan de een geschapen is uit de rib van de ander. Ik vertel haar over Lilith, over Eva en dan uiteindelijk over de nieuwe ‘Eva’ die ik in mijn roman schep (ze heeft ook een naam, die nieuwe ‘Eva’, die heb ik al wel aan mijn dochter verklapt maar voor u blijft hij nog geheim…). Mmm… haar hoofdje tolt als ze even later gaat slapen. Ik vraag me af waarvan ze droomt.
19/06/2010gras!
Gras is heeft de eigenschap immer te groeien en vooral ook overal te groeien. Als je het niet maait groeit het metershoog in de lucht. Als je het er niet uittrekt dan bedekt het met haar wortels zo een hele straat. Toen ik in de stad woonde was ik me niet bewust van het groeiende groen. Inmiddels weet ik beter. Gras breidt zich ongevraagd uit en als je er niets aan zou doen dan zijn binnen enkele jaren de snelwegen bedekt met mos, de straten met gras en de tuinen overwoekert. Vandaag heb ik bij Galerie de Strang, waar volgende week de presentatie van Noem het liefde plaats vindt meters hoog gras uitgetrokken. De blaren zitten op mijn handen maar wel een voldaan gevoel. Een prachtig terrasje was het resultaat. Grastrekken is bijna net zo leuk als schrijven. Alleen het prettige van schrijven is dat het niet woekert. Of toch wel? Woekeren de verhalen om ons heen en wachten zij vol ongeduld totdat iemand ze eruit trekt en zichtbaar wordt wat zij verhullen?
15/06/2010Scheppen
De beweging die de schrijver maakt wanneer zijn roman de wereld in gaat, blijft een vreemde. Jarenlang sluit de schrijver zich hermetisch op in zijn zelfverkozen verhaal om vervolgens het verhaal wereldkundig te maken. Als het bij dat laatste zou blijven is er op zichzelf nog niets aan de hand. De schrijver kan onmiddellijk een ander verhaal in duiken en zichzelf verhullen, verstoppen, omhullen met een nieuw verhaal zodat hij de buitenwereld wederom naast zich neer kan leggen. Maar het blijft niet bij het laatste. Het verhaal neemt de schrijver mee. Op tocht door de buitenwereld. En zonder te weten wat het de schrijver brengt, gaat de schrijver zijn verhaal achterna. Wie schept nu wie? De schrijver zijn werk of het werk de schrijver?
11/06/2010Moeder van de natie
Zo dadelijk ontvangt de Koningin ook de heer Wilders in haar paleis. Ik probeer me zo voor te stellen hoe dat gaat. Welke zetel wijst ze hem toe? Waar mag hij plaats nemen? En heet ze hem welkom vanuit haar hart of verafschuwt ze het dat ze hem welkom moet heten in haar land, in haar paleis, in haar volk? En toch het is ook haar volk dat op Wilders heeft gestemd. Ze kan hem niet negeren maar misschien dan toch, misschien dan toch dat ze als Moeder van de Natie nog wat kanttekeningen plaats bij deze man die tegenover haar zit met zijn kogelvrijvest. Misschien dat ze hem dan toch wellicht wat vragen stelt. Meneer Wilders, hoe heeft het zover kunnen komen met ons land? Wilt u straks ook katholieken, gereformeerde, voetbalfans, volleybalfans en wat dies meer zei laten registreren? Misschien dat Wilders dan ook dit breekpunt als sneeuw voor de zon laat verdwijnen. En dan drinken ze samen een lekker kopje thee.
10/06/2010roes
Geen overwinningsroes, en toch een roes. Ja, wat voor roes eigenlijk? Een soort van herbezinning op dit land, dit land wat mijn land is maar dat niet mijn land is als het geleid wordt door leiders die kunst en cultuur uitroepen tot linkse hobby’s. Dan ben ik nu mijn hobby aan het verdrijven evenals al die duizenden anderen kunstenaars, schrijvers, acteurs, muzikanten die proberen betekenis te verlenen aan de wereld om hen heen. Wat zou Nederland zijn zonder Vincent van Gogh, Rembrandt, het Concertgebouw en Hella S. Haasse? Zonder verhalen, zonder muziek, zonder beelden slaat het leven ons tegen de grond en blijven we passief staren naar een leegte die ons niets vertelt over onszelf. Over wie wij zijn. Over wie wij willen zijn. Alles is tenslotte verhaal. Ik geloof in weinig, maar ik geloof wel in het verhaal. En nu roes ik verder over welk verhaal deze uitslag over ons land vertelt. Over wie wij zijn. Over wie dit land, dit land aan zee, met stranden, met uiterwaarden, met weilanden, met steden, met wegen, met flats en huizen, over wie dit kleine land wil zijn met al haar mensen.
07/06/2010Ik verkies
Ik stem niet. Ik verkies. Ik verkies de een boven de ander. Dat impliceert dat de verkozene zich tot mij heeft te verhouden. Hij dient rekenschap te geven aan mij, hij of zij heeft macht door mijn verkiezing. Verkiezingen zijn dus veel meer dan simpelweg je stem uitbrengen. Iemand boven de ander verkiezen is aangeven dat het je om hem of haar te doen is. Dat hij of zij de eer heeft jouw verkiezing op hem of haar een invulling te geven, een waardige invulling. Ik heb hem of haar immers niet voor niets verkozen. Stemmen is eigenlijk een te simplistisch woord voor wat ik overmorgen ga doen. Ik ga niet mijn stem uitbrengen, nee ik ga iemand uitverkoren, iemand boven al de anderen stellen, iemand verkiezen. En… wie verkiest u?
04/06/2010Denkend hart
Vandaag gezien: Denkend hart. Julika Marijn speelt Etty Hillesum. Een vrouw die zelfs in een concentratiekamp de schoonheid van het leven, het leven zelf maar bovenal ook zichzelf kan blijven zien. Hoe groot moet de binnenruimte in jezelf zijn om de buitenwereld niet de overhand te laten krijgen? Etty Hillesum speelt met haar binnenruimte, laat er een vallend blad doorheen waaien en ziet zelfs nog het zonlicht op het gras schijnen, naast de schoenen van de kampcommandant. Het hart laten denken. Of het hart in het hoofd laten kloppen. En dan kijken hoe de wereld eruit ziet. Van binnen naar buiten kijken. En niet vergeten, nee nooit vergeten, dat er altijd dat binnen is. Dat hoe dan ook blijft bestaan. Je zult het alleen wel moeten koesteren. Dat binnen zijn, dat binnen zijn dat leven heet.
03/06/2010wachten
Vanmiddag naast een konijnenhol gezeten met mijn dochter. Wachten tot hij eruit kwam. We hebben hem nog geroepen. Hij kwam niet. De zon speelde met haar haren. Wachten zonder haast is een kunst. Een kunst vol weldaad. Misschien kunnen we als mens niet meer echt wachten. Als je wacht hoewel met een doel maar toch zonder haast, ontstaat erin het wachten iets nieuws. Iets dat voor het wachten nog niet bestond. Net zoals je al wachtend op de volgende trein een nieuwe liefde kan ontmoeten. Misschien moeten we wachten een nieuwe betekenis geven. Wachten is niet gericht zijn op datgeen waarop je wacht, maar wachten is tijd hebben om stil te staan bij het moment en je mee te laten nemen door het onverwachte. Wachten biedt zoveel meer mogelijkheden dan je in eerste instantie zou denken. Het enige dat je hoeft te doen is je doel loslaten.
01/06/2010ideaal
De franse filosofe Badinter ageert tegen het moderne moederschapsideaal. Maar presenteert zelf ook een ideaal. Wie bevrijdt de vrouw van de idealen? Hoe kan het toch dat vrouwen steeds opnieuw met idealen worden overgoten? Misschien wordt het tijd de idealen van ons af te schudden en zonder ideaal vrouw te worden.
31/05/2010Omslag
Morgen is het 1 juni. Dan duurt het nog 1 maand voordat ‘Noem het liefde’ in de winkel ligt. Zojuist gekeken en geschreven aan de omslagtekst voor de roman. Een crime voor iedere schrijver. Die ziet zijn of haar werk niet graag in een beknotte versie. Hij of zij schreef immers niet voor niets een roman. Maar het is gelukt. Overigens de handen op de omslag, dat zijn niet mijn handen. Het zijn de handen van een onbekende vrouw. Toch vreemd dat haar handen op mijn roman sieren en zij daar geen weet van heeft. Misschien speur ik haar eens op, om haar te danken en de fotograaf incluis voor de omslag die gemaakt lijkt te zijn voor mijn verhaal. Ik vraag me af: zouden haar handen moederhanden zijn?
25/05/2010eten en taal
Afgelopen zaterdag gedichten voorgedragen over eten. Al mijn gedichten gaan over eten. Ik onderzoek in het gedicht hoe de taal het eten kan vangen en andersom. Het is vooralsnog een experiment. Een experiment hoe een woord zich kronkelt om een versgebakken eitje. Ik draag ze voor op festivals, bij mensen thuis en in restaurants. Het is vooralsnog wonderlijk hoe de taal het eten anders doet smaken. Hoe de taal, het eten kleur geeft. Nieuwsgierig? Lees dan eens op deze site het gedicht visje, voordat u zich een verse moot zalm soldaat maakt. Of proef het gedicht culinair denken voor u een zak chips verorbert.
22/05/2010Complimenten
En het was prachtig, daar in Hemmen. En hoe wonderlijk, daar waar ik dacht dat Noem het liefde vooral vrouwen zou aanspreken, krijg ik zowaar complimenten van drie belezen heren! Zo zie je maar, je weet als schrijver nooit waar je woorden heen waaien en bij wie ze grond aan de voeten krijgen.
22/05/2010Bloem
In de zon zo dadelijk op weg naar het mooiste plekje van NL: Hemmen, bij de Linge. De tuin staat vol roze koekoeksbloemen, dwalend geel boterbloemblad en de korenbloemen rukken hun koppen omhoog. Zo dadelijk waaien mijn woorden over grasland, tussen boomtoppen en rondom hoofden. Ik hoop dat ze ergens wortel schieten en dat iemand ze meeneemt en later op de dag, misschien in de tuin of liggend in bed, de woorden als bloemen in het hoofd gaan bloeien. Dat is het raadselachtige van schrijver zijn, je weet nooit wie je woorden gelukzalig gaat plukken.
21/05/2010Sneak pre’hear’ Noem het liefde
Voor de late beslissers onder u: morgen (zaterdag 22 mei) een sneak pre’hear’ uit Noem het liefde op het duurzaamheidsfestival te Hemmen. Een festival waar duurzaamheid wordt beleefd. Het personage Magda Steenhuis die naar de Zuidpool gaat voor klimatologisch wetenschappelijk onderzoek laat haar stem horen. Haar stem klinkt ergens tussen 14.00 en 16.00 uur vanaf het podium. En u kunt ook luisteren naar gedichten van mijn hand. Zie voor meer info: www.desmidsehemmen.nl en kijk bij de agenda!
19/05/2010zoeken
Schrijven is soms het eindeloos zoeken naar het juiste woord in de juiste zin. Soms duurt het meer dan twee uur voordat een zin er goed staat. Om dan de volgende dag te constateren dat hij overbodig is. Als ik rationeel zou moeten uitleggen waarom dat ene woord nu precies wel juist of onjuist is in de desbetreffende zin schiet ik woorden tekort. Schrijven is veel meer dan alleen het rationeel vertalen van gedachten. Het schrijven zit eigenlijk tussen de woorden. Eigenlijk gaat er bij schrijven om hoe je een verhaal tussen de woorden tot leven brengt.
17/05/2010woorden
Tussen de woorden
stilte
Soms valt ze
Soms niet
Dan zweeft ze
Ergens, nergens
Zoek haar niet
Ze is er
Tussen de woorden
Die je zegt
groene zee
Park Hoge Veluwe. Met hoofd fier omhoog door een groen bladerdak zwemmen. En tegelijkertijd weten dat er in een lang verleden ijs lag, een dikke laag ijs over al het groen. Op de Zuidpool ligt ook een dikke laag ijs. Als al het ijs op de Zuidpool smelt verschijnt er een immens gebergte. Zoiets als de Himalaya. En ooit in een nog langer verleden was de Zuidpool subtropisch. Als ik al zwemmend door het beukenblad dwaal, vraag ik me af hoe lang het zal duren voordat er een nieuwe ijstijd komt die alles wat we zo zorgvuldig met elkaar proberen op te bouwen (tenminste dat is wat we onszelf graag voorhouden, dat we iets opbouwen, de vraag is of het werkelijk zo is) met ijs en sneeuw teniet doet.
14/05/2010Proefdruk
Vandaag de proefdrukversie van ‘Noem het liefde’ in handen. De roman telt 167 pagina’s! In het weekend ga ik voor de laatste keer met het verhaal onder mijn neus de zinnen doornemen. Ik heb mezelf voorgenomen bij twijfel niets te doen. Want in de laatste fase is twijfel de grootste vijand van de schrijver. De twijfel over een wel of niet juist gekozen woord, de twijfeld over die ene slotzin of als je pech hebt de twijfel over een verhaallijn of ontwikkeling in personage. Ik hoop dat het voornemen ‘ bij twijfel niets doen’ rust brengt in het hoofd. Want niets is zo dodelijk als de twijfel. Twijfel kan een mens volledig tot stilstand brengen. Hij blijft als het ware stilstaan tussen het ene en het andere. Stilstand is voor even prettig, soms zelfs effectief. Maar te lang stilstaan doet verstommen. Wie te lang stilstaat, creeert uiteindelijk niets.
12/05/2010Soep
Soms gaat er niets boven een pan soep. Vooral op een koude regenachtige dag. Er boven hangen. Er door roeren. De stoom stijgt op. Net als de gedachten die verder drijven naar het niets. Om even later terug te vallen in de pan en hun plek in te nemen. Dan is de smaak van de dag toch nog geslaagd.
10/05/2010Moederdag
Vergat ik gisteren toch zomaar dat het Moederdag was. Tenminste gisterenavond vergat ik het. Toen ik al twitterend en bloggend achter de laptop zat. Gisterenochtend kreeg ik ontbijt op bed en een briefje waarin stond geschreven wanneer mijn dochters mij lief vonden. Als ik met ze speelde, als ik gek deed, als ik voor ze zorgde als ze ziek waren, als ze in mijn bed mochten slapen, als ik een broodje met ze at (en natuurlijk ook als ze een snoepje kregen, tja.). Voor kinderen is moederliefde heel eenvoudig. Je bent er zoals je zelf bent. En dat is alles wat er toe doet.
09/05/2010Uit de lucht
En voor het eerst ervaar ik hoe het is uit de lucht te zijn. Letterlijk dan. Eerst was uit de lucht zijn een spreekwoord, alsof iets uit de lucht was. Maar het was een omschrijving voor iets wat men niet letterlijk kon benoemen. Nu is uit de lucht zijn iets concreets geworden. Je twittert niet, je blogt niet, je facebooked niet. Je bestaat voor even niet. Je bent er niet. Je bent uit de lucht. Ik was even uit de lucht. Geveld door een plotselinge griep met hoge koorts. Nu ben ik er weer. Voor zolang de koorts zich koest houdt. Misschien was het voor iedereen ook een aangename verpozing. Het even uit de lucht zijn. Het is soms zo gek nog niet om even niet te bestaan. De woorden die ooit geschreven zijn doen dan hun eigen werk. Dat is tenslotte de magie van het schrijven. De lezer plukt je woorden uit de lucht en maakt er zijn of haar verhaal van. De woorden van ‘Noem het liefde’ hangen nog wel letterlijk in de lucht. De lucht is er mee bezwangerd. Nog even geduld en er kan geplukt worden!
Ik hoor graag hoe het u smaakt.
Querido
En de oorlog nadert mij dichter dan ik dacht. Toen ik het postadres opzocht van mijn uitgeverij (tja, na al de jaren weet ik het nog steeds niet uit mijn hoofd…) stuitte ik op het verhaal van de oprichter van Uitgeverij Querido. Emanuel Querido. Een naam die ik natuurlijk kende, maar een mens van wie ik het verhaal niet volledig bleek te kennen. Emanuel Querido (1878) richtte de uitgeverij in 1915 op. Nederlandse en vertaalde literatuur bepaalden de eerste jaren het fonds. Na de machtsovername van Hitler in 1933, bracht Querido veel werk uit van schrijvers die in Duitsland niet meer mochten publiceren. Tijdens de tweede wereldoorlog moesten Emanuel en zijn vrouw onderduiken. Ze werden verraden en weggevoerd. Querido, de stichter van Uitgeverij Querido en de naam die op mijn romans prijkt, werd in 1943 in Sobibor om het leven gebracht.
05/05/2010Vrijheid
Gedanst op muziek van een waanzinnig goede band in Wageningen. Hoewel ik niet kreeg uitgelegd wat vrijheid was, danste de hele familie mee op de tonen van saxofonen en trompetten. Een gevoel van vrijheid bestaat alleen bij ervaring van een grens. Zonder grenzen ook geen vrijheid. We vieren met de vrijheid dus eigenlijk ook de grenzen. Maar leve de grens, nee, dat snappen we vandaag de dag niet meer. We zoeken de ultieme vrijheid zonder te beseffen dat de grens daar onderdeel van is. Welke grenzen er nodig zijn voor een relatief aangenaam gevoel van vrijheid is onbekend. Wisten we dat maar. Dan zou de vrijheid eenvoudiger zijn. Nanne Karwist, een van de hoofdpersonages in ‘Noem het liefde’ zoekt haar vrijheid ook. Het is aan de lezer om te beoordelen of ze hem ook vindt. Die felbegeerde vrijheid en die onbekende grens.
04/05/2010stilte
Voor het eerst met mijn dochters op de bank om naar de dodenherdenking op de Dam te kijken. Wat een luchtig verhaal over herdenking, stilstaan en samenzijn had moeten worden, wordt een ingewikkelde uitleg over paniek, angst en huilende kinderen. ‘Mama, zag je dat kindje en die mama? Ze huilden. Waarom?’ Hoe leg je uit waar mensen bang voor zijn? Hoe leg je uit waarom mensen in paniek hekken omduwen en mensen omver lopen alleen om hun eigen huid te redden? Hoe leg je uit waarom de koningin angstig om zich heen blikte? In ‘Noem het liefde’ gaat het ook over oorlog. De oorlog is een gekte. Een gekte van de mens. Maar wel een gekte die bestaat. Ik heb de gekte in zijn volheid niet aan mijn dochters uitgelegd. Niet alles hoeft verteld te worden, dat komt nog wel. Later. Als ze oud genoeg zijn om ‘Noem het liefde’ te lezen.
03/05/2010Goede moeder
Een interview met actrice Nelly Frijda in de Volkskrant. De laatste vraag: U bent 74. Wat laat u straks na?
‘Niks. Mijn kinderen. Ik vind dat ik heel veel niet goed heb gedaan, maar ik vind hen geweldig. Het zijn lieve, aardige mensen geworden. Ondanks het feit dat ik ze als moeder te weinig echte aandacht heb gegeven.’ Geemotioneerd: ‘Jammer toch dat je zulke fouten maakt. Ik had het allemaal zo graag beter gedaan.’ Zacht. ‘Maar ik heb in elk geval altijd veel van ze gehouden.’
Hoeveel moeders herkennen deze worsteling? Het gevoel dat je het graag allemaal anders had gedaan? Of dat je zelfs hebt gefaald? Het goede moederschap is hardnekkig. Zo hardnekkig dat het zich vastzet in het hoofd en hart van de moeder zelf. In de roman ‘Noem het liefde’ heet dat het moederpaleis. Het moederpaleis zou voorzichtig moeten worden afgebroken zodat we kunnen zien en begrijpen wat het nu eigenlijk is: goed moederschap. Maar als het moederpaleis nooit wordt afgebroken dan blijft de mensheid vergeten dat de moeder ook maar een mens is. Een mens met een hoofd en een hart.
02/05/2010overwinning
Verlies leidt tot zelfbezinning, overwinning tot uitzinnigheid. Wat heeft uiteindelijk meer zin? Of misschien moet ik het anders denken. Wat is de zin van het duel? Of is het duel in zichzelf zinvol omdat zowel de verliezer als de overwinnaar bezig zijn met de zingeving van het duel op zichzelf? Ik kom er niet uit. In ieder geval lach ik mee met de uitzinnigen en dwaal ik rond in de teleurstelling die de zoektocht naar het waarom aanwakkert. FC Twente voor het eerst landskampioen.
30/04/2010Nederlander
Op een dag als vandaag hoef je er niet lang over na te denken, je weet simpelweg wat het is. Nederlander zijn. En toch…toen ik mijn fiets versierde met rode balonnen kon ik geen enkel rationeel argument aandragen die mijn actie als een zinvolle handeling zou kunnen uitleggen. Het enige dat telde was het plezier van mijn dochters die energiek hun hele fiets vol plakten met vlaggetjes.
30/04/20101 juli!
De datum staat vast. Op 1 juli verschijnt ‘Noem het liefde’ officieel. Vrienden en genodigden krijgen een streepje voor: zij kunnen op 27 juni ‘Noem het liefde’ al in de hand houden. Maandag gaat de roman naar de zetter en dan krijg ik over niet al te lange tijd de eerste drukproef in handen…
27/04/2010identiteit
Ben er achter gekomen waar ‘Noem het liefde’ over gaat, over identiteit, over het zoeken van de identiteit van de hedendaagse vrouw. Frappant hoezeer een schrijver zijn eigen werk soms niet blijkt te kennen. Volgende maand een nieuwe ontdekking, want een roman heeft zoveel ideeen als er lezers zijn.
20/04/2010stilte
Vergeet niet te kijken naar de lucht en luister naar het geluid dat er niet is. De lucht is zo blauw als de sneeuw wit is op de Zuidpool.
15/04/2010wereld
we zien de wereld niet zoals die is, maar zoals we zijn.
13/04/2010verjaardagscadeau
gisteren is ‘Noem het liefde’ als verjaardagscadeau overhandigt, de jarige moet nog wachten tot juni (Noem het liefde is net naar de persklaarmaker…) maar het wachten wordt beloond met een verhaal, een verhaal over liefde, het hart en het paradijs van Adam en Eva
09/04/2010harthoofd
Ik vraag me af wat er gebeurt als mijn hart in mijn hoofd zou kloppen.
Wat zou ik dan denken?
07/04/2010volgen
en natuurlijk volg ik hem, die roman van mij, waar hij ook gaat, alleen wanneer u er mee in bed ligt, de tijd verdrijft op de bank, of u opsluit in de wc, dan blijf ik erbuiten, dan ben ik er niet, alhoewel ik geef toe, zo af en toe ben ik benieuwd hoe het is, daar met u en de roman, maar ik heb geen idee, geen enkel idee, de roman is uiteindelijk van de lezer. niet van de schrijver.
07/04/2010Persklaar!
‘Noem het liefde’ is naar de persklaarmaker. Het gaat zijn eigen weg, zonder mij.
11/03/2010Bal der ballen
Op het bal der ballen gezwierd. De gangen van de stadsschouwburg waren als vanouds overvol. Dralen, dwalen, en draaien. Weer op zoek naar iemand anders of naar iets anders, ja naar wat eigenlijk? Geen enkele mooie zin gelezen op het bal der ballen. Daarvoor moet je ergens anders zijn. In je eigen achtertuin bijvoorbeeld, met gakkende ganzen.
05/02/2010Literaire lunch
Proef de literatuur en luister naar het eten! Kom op 7 maart naar Landgoed Hemmen. Lees meer…
05/02/2010Noem het liefde in de maak
De keuze voor de omslag van mijn derde roman is gemaakt. Nu gaat de vormgever met de typografie aan de slag. Dat wat tot voor kort nog honderd papiertjes op een stapel was, lijkt nu werkelijk de vorm van een roman te krijgen!