Vreemd eigenlijk hoe zo’n beleving van een lege nieuwe tijd voor je, toch weer overgaat in het ritme van alledag. Alhoewel, misschien is het niet zo vreemd. Misschien is het meer de indeling van de tijd in jaren die vreemder is dan onze beleving van de alledaagse tijd.

Feitelijk is er met oud/nieuw namelijk niet veel meer gebeurd dan dat een enkele seconde het jaartal van 2011 in 2012 transformeerde. En simpelweg die ene seconde leidde tot vele feesten en gelukswensen. Ondertussen tikte de klok vele nieuwe seconden weg, seconden die net als de seconde van 23.59.59 2011 naar 0.00 2012 een lege tijd in de toekomst aankondigen. Want in ieder moment ligt de toekomst van een heel nieuw jaar verscholen.

De telling van de tijd en het opdelen van onze tijd in jaren, dagen, minuten en seconden geeft ons weliswaar structuur en ritme in de dagen maar het gaat tegelijkertijd voorbij aan de geleefde en beleefde tijd. Het leven schuilt niet in de getelde tijd. Het werkelijke leven ontstaat vaak pas als de tijd vergeten wordt: als je opgaat in genot van een lekker kopje koffie, het bekijken van vliegende ganzen, het spelen van je (klein)kind of een ondergaande zon. Dan valt de tijd als het ware samen met jou en lijkt de tijd niet te bestaan. Dan tikt de tijd niet de seconde weg maar ben je de tijd zelf.

Werkelijke tijd heeft in die zin niets te maken met die ene tel om 0.00 uur, die ons van 2011 naar 2012 laat gaan. Werkelijke tijd bevindt zich in onszelf. Het is de kunst die innerlijke tijd te koesteren en te bewaken zonder dat de kloktijd er vat op krijgt en we niet als gevangenen ons leven in de tijd van de klok trachten te persen.

Ik betrap mezelf er in ieder geval met regelmaat op dat ik mijn gehaaste best doe aan het tikken van de tijd te ontsnappen of de tijd juist voor te zijn. Terwijl ik eigenlijk wel weet dat het niet de werkelijke tijd is die ik dan probeer na te jagen. Als ik mezelf daar bewust van word, lijkt het alsof de seconden plotseling vertragen en er achter die wereld van seconden, minuten en uren een andere tijd opduikt. Een tijd die ruimte geeft en niets met seconden of minuten te maken heeft. Soms kom ik er dan op miraculeuze wijze achter dat de tijd zelfs een langere duur heeft dan ik aanvankelijk dacht. De tijd in mij blijkt dan tijdloos te zijn.

Het vieren van oud en nieuw herinnert ons steeds opnieuw aan de tijd buiten ons, de tijd die een afspraak is, de tijd die ons structuur geeft. De tijd die weggetikt wordt door seconden.

Maar oud/nieuw zou je ook iedere dag kunnen beleven. Als een mogelijkheid om het oude te laten gaan en het nieuwe te zien, als een mogelijkheid om voorbij te tijd te gaan en de tijdloosheid te ervaren, als een mogelijkheid om nieuwe inzichten op te doen of uitzichten te creëren.

Ik wens iedereen een prachtige tijd(loosheid) toe!

Onderstaand vind je meer informatie:

In de huidige tijd verandert er veel ten aanzien van de traditionele patronen in gezinnen. Als vrouw ben je niet alleen moeder en huisvrouw maar maak je ook carrière en onderhoud je een eigen sociaal netwerk. En als man wordt van je verwacht dat je naast je carrière ook zorgtaken op je neemt. Hoe gaan we daarmee om? Hoe wordt onze relatie daardoor beïnvloed? Welke vragen spelen een rol bij deze keuzes?

Beitske Bouwman schreef over het dilemma van de zoektocht naar een passend evenwicht een prachtige roman: Noem het Liefde. De roman won de Publieksprijs der Brabantse Letteren en werd lovend ontvangen in de pers.

Noem het liefde vertelt het verhaal van Magda Steenhuis, wetenschappelijk onderzoekster van het Zuidpool ijs, die haar baby voor acht maanden bij haar moeder achterlaat om op expeditie te kunnen gaan. Haar vriendin Nanne Karwist veroordeelt haar keuze scherp. De vrouwen raken in een heftige dialoog verwikkeld: waarbij het voortdurend draait om de vraag wat is een goede moeder eigenlijk en kun je daarnaast een eigen leven leiden? Tussen hun gesprekken door voert Bouwman de lezer mee naar het verleden, naar het verhaal van Lilith, de vermeende eerste vrouw van Adam. En dan kan niets meer bij het oude blijven.

U bent van harte welkom bij deze lezing. Na afloop is er tijd om onder genot van drankje met elkaar van gedachten te wisselen. Beitske Bouwman zal dan ook aanwezig zijn.

Aanvang: 19.30 uur (inloop 19.00 uur voor koffie of thee) Einde: 21.00 (waarna gelegenheid voor een drankje met schrijfster) Waar: Stroomhuis, Van Pallandtweg 1, Neerijnen Entree: 5 euro Info: Wendy Werinussa, UIT-Spanning, www.hetstroomhuis.nl

De training vindt plaats in de Inspiratieruimte van Educare te Culemborg van 10.00 tot 16.00 uur. Kosten: 150 euro inclusief roman ‘Noem het liefde’ en dagboek (exclusief BTW).

Training Eva en Lilith in de Paradijstuin

Waarom Eva en Lilith?
Ken je deze verscheurdheid: óf je voelt je de zorgende moeder die niet toekomt aan zichzelf óf je bent de ambitieuze werkende vrouw die bang is dat ze het thuisfront verwaarloosd? Soms lijkt het alsof je voortdurend met deze twee verschillende vrouwen in gevecht bent. Alsof er twee versies zijn van je zelf – de ‘zorgende’ moeder en de ‘ambitieuze’ vrouw die haar eigen leven wil leiden. De moeder correspondeert met Eva, de dienstbare vrouw van Adam, uit zijn rib gemaakt. De ‘ongetemde’ vrouw is de mythische figuur van Lilith. Lilith is volgens sommige overleveringen de eerste vrouw van Adam: een autonome vrouw, als gelijke aan Adam’s zijde met net zoals Adam verlangens en ambities.

Wat biedt de training jou?
In deze training ervaar je de ‘Eva’ en de ‘Lilith’ in jezelf: welke patronen en beelden kom je tegen? Waar ondersteunen zij elkaar, en waar zitten zij elkaar dwars? Vervolgens zet je een stap terug en maak je contact met een ruimere plek in jezelf, met je hart. Je hart is de regisseur van jouw toneelstuk. Je hart heeft het overzicht over het script en ziet de kwaliteiten van de actrices. Je maakt contact met wie je in wezen bent en wat je écht wilt als vrouw en moeder. Dan kijk je naar jouw “volgende stap”: hoe kunnen jouw ‘Eva’ en ‘Lilith’ elkaar zo aanvullen en ondersteunen, dat je kunt floreren in je werk én privéleven? Zodat je de combinatie van moederschap en carrière niet meer als verscheurdheid, maar als plezierige rijkdom van het leven ervaart!

Wat gaan we doen?
Onze unieke combinatie van meditatie en lichaamswerk (gegeven door Martina) met een verhaal (uit Beitske’s roman “Noem het Liefde”) zorgt voor een plezierige en diepgaande ontdekkingstocht naar je vrouw-zijn, moederschap en de leider in jezelf. Je schrijft zelf ook op wat voor beelden en inzichten je tegen komt, zodat de opbrengst van de training beklijft. Je wordt door ons geïntroduceerd in een transformatieve manier van dagboek schrijven: een dagboek kan een manier zijn om met je hart in gesprek te blijven en je rode draad te blijven volgen.

Om de inzichten van de training nog duurzamer te verankeren, kun je ook voor de premium-versie van de training kiezen. Je hebt dan voor en na de training een gesprek van 75 min. met Martina.

Wie is Martina?
Martina Hugli Boon (1969) is coach, trainer en inspirator. Zij helpt vrouwelijke ondernemers en professionals die met een jachtige levensstijl worstelen om met plezier en op hun geheel eigen manier succesvol te zijn. Zelf schreef ze over haar zoektocht:

‘In mijn internationale kinderjaren voelde ik me diep verbonden met het zijn, met het licht en de schoonheid van de wereld. Mijn omgeving had daar minder oog voor, maar was meer gericht op intellectualiteit en prestatie. Ik leerde om aan deze eisen te voldoen, en dit leidde tot een splitsing: mijn innerlijke beleving had steeds minder te maken met wat ik te kennen gaf en deed.

Na mijn universitaire studie vervolgde ik in Rusland, de USA en Zwitserland een carrière als schrijfster, journaliste en redactrice. Ik was succesvol, maar steeds ongelukkiger, omdat ik de innerlijke kwaliteit van het zijn kwijt was geraakt. In een lange zoektocht naar mijn lichaam en ziel “herinnerde” ik me weer mijn innerlijk thuis. Maar ik ontdekte ook dat ambitie, slimheid of doorzettingsvermogen niet “slecht” zijn. Ze zijn waardevolle kwaliteiten, als je ze verbindt met je innerlijke drijfveren en verlangens. Een integratie van wat je vrouwelijke en mannelijke kwaliteiten en waarden zou kunnen noemen, heft de splitsing op tussen binnen- en buitenwereld, tussen “zijn” en “doen”. Ik zie het als mijn missie om andere vrouwen in deze integratie te ondersteunen. Omdat niets mooier is dan je innerlijk licht te laten stralen in de wereld, in je privéomgeving en je werkveld. Op deze manier kun je het leven door je heen laten floreren en de grootst mogelijke invloed uitoefenen. ‘

Reacties van deelnemers
“Ik wilde stil staan bij mijn eigen wil. “Eva en Lilith” vormde een goede basis om voor langere tijd mijn eigenheid te behouden.” Zita Albon

“Na het lezen van ‘Noem het liefde’ van Beitske Bouwman was ik nieuwsgierig naar meer. Het was heel bijzonder om met een groep vrouwen bij elkaar te zijn en over dit onderwerp te horen, uit te wisselen en te merken dat ieder het weer op haar eigen manier ervaart. Er zijn echt weer stukken op z’n plaats gevallen en het bekrachtigt me in mijn eigen weg.” Céline Dijkers

“Inspirerend, een vertrouwde omgeving waar ik mezelf ben tegengekomen. Het heeft mij aan het denken gezet over mijn invulling van het moederschap. Het samenzijn met andere moeders schept een band. Martina, hartelijk dank voor je bijzondere ochtend.” Noëlle

“Ik ervaar dit als een prettig en ontspannen moment voor mijzelf. Het levert mij vooral een goed gevoel op dat ik mijzelf de moeite waard vind om bij stil te staan. Martina bevestigt dit met haar persoonlijke aandacht.” Anneke Krakers

“Ik voel me opgeladen, zit lekker in mijn lijf, ben me bewuster van alles om me heen. Dit werk geeft me ruimte, ik voel me stralend.” Ilse Bielok

Praktische info
De volgende training “Eva en Lilith” vindt plaats op vrijdag 10 februari 2011 van 10-16 uur.

Locatie: Culemborg

Investering: Basis €150 excl. BTW, incl. roman “Noem het Liefde” en dagboek

Premium €310 excl. BTW

Interesse? Schrijf je nu in en stuur een mail naar: contact@beitske.nl of m.huegliboon@planet.nl

Afgelopen zaterdag publiceerde Trouw een opiniestuk van mijn hand over de kunst van het geven in het kader van het moderne Sinterklaasfeest. Daarin stel ik voor dat kinderen voor 5 december geen verlanglijstjes maar geeflijstjes opstellen. Wat hebben zij dit jaar te geven? Wat zouden ze willen geven? En aan wie? Zo wordt ze niet geleerd na te denken over hun verlangens, maar leren zij na te denken over hetgeen ze te geven hebben.

De kunst van het geven fascineert mij al enige tijd. Het is al weer even geleden en ik weet ook niet meer precies de aanleiding maar op een dag besloot ik mij niet meer zozeer te richten op de vervulling van mijn verlangens en hetgeen ik zo graag wilde krijgen maar op hetgeen ik te geven heb. En die misschien op het eerste oog kleine verschuiving van perspectief veroorzaakte een grotere verandering dan ik aanvankelijk had gedacht. De wereld om mij heen bleek ineens een totaal andere inhoud te bevatten terwijl er feitelijk niets aan veranderd was. Niet de wereld was veranderd. Ik was veranderd.

Ik bezag de wereld en de ander niet meer als iets of iemand waar ik iets van kon krijgen, maar als iets waaraan ik kon geven. En dat is een radicaal ander uitgangspunt. Immers het denken in termen van krijgen, is denken in termen van schaarste en tekortkomingen. Het denken in termen van geven, is denken in termen van overvloed. En die overvloed bleek niet in de buitenwereld te liggen of bij succesvolle anderen, maar in mijzelf.

Het duurde even voordat ik er aan gewend was dat overvloed eigenlijk overal aanwezig is, tenminste als je de overvloed wil zien en toe kan laten. Het leven in overvloed betekent een andere houding ten opzichte van de wereld. Bij het denken in tekortkomingen is de ander iemand die het eigen verlangen kan vervullen. Wanneer je denkt in overvloed verandert de ander in iemand aan wie jij iets te bieden hebt. Dat genereert een andere wisselwerking tussen het zelf en de ander. Er ontstaat als het ware meer ruimte tussen het zelf en de ander. De ander is geen middel meer om het ‘ik’ te vervullen, maar iemand waar de ‘ik’ een toegevoegde waarde aan kan leveren. En als de ander dit gevende aspect ook in zich draagt, kun je zo al gevend gezamenlijk tot een meerwaarde komen. Er ontstaat als het ware een ruimte voor het wij, een tussenruimte waarin de ik en de ander tot een gezamenlijkheid komen, iets wat voorheen niet bestond. Je creëert als het ware een vruchtbare wij waar je als individu uiteindelijk ook voldoening en plezier aan beleeft. Niet omdat je verlangen bevredigd wordt maar omdat het je iets schenkt wat voorheen niet bestond. En zo genereert de kunst van het geven een nieuwe overvloed…

In de huidige tijdsgeest waarin het streven naar meer en de behoefte om het eigen verlangen te bevredigen keer op keer bewijst desastreus te zijn, wordt het misschien tijd het denken in termen van tekortkomingen en krijgen te vervangen door het denken in termen van overvloed en geven.

zie ook:  Geen verlanglijstje maar geeflijstje verschenen in Trouw, zaterdag 3 december 2011.

 Hoe ik aan haar telefoonnummer kwam weet ik niet meer, waarschijnlijk heb ik het gewoon in het telefoonboek opgezocht, er waren niet zoveel mensen met de naam Drooglever Fortuyn – Leenmans (M.Vasalis was haar pseudoniem). Dus belde ik haar op een middag op. Bloednerveus dat wel. Ik kreeg een aller aardigste man aan de telefoon die zijn vrouw wel even zou roepen. Even later had ik Vasalis zelf aan de telefoon. Ik herinner me niet alles meer, maar wat me is bijgebleven is haar ongedwongen beantwoording van mijn vragen. Ze moet zo begin tachtig zijn geweest.

Als beantwoording op al mijn vragen zei ze dat al die mensen die haar gedichten zo bijzonder vonden en zo uitgebreid van betekenis voorzagen  er vaak veel te veel achter zochten. Ze begreep al die uitgebreide analyses niet, ze bedoelde immers gewoon wat er stond. Na het gedicht toch regel voor regel door te hebben genomen en meestal van haar te horen dat er geen andere betekenis was dan hetgeen ze letterlijk had opgeschreven, bedankte ik haar hartelijk en hingen we op. En zo kon ik de volgende dag met enige  trots  vertellen dat ik de dichteres zelf maar even had gebeld en dat er achter veel van haar regels niet zoveel meer school dan de woorden die ze had opgeschreven. Niet wetende dat ik jaren later, om precies te zijn zo’n tweeëntwintig jaar later, er pas achter zou komen hoe uniek dit telefoongesprek moet zijn geweest.

Waarom ze een jonge scholiere destijds wel te woord stond zullen we nooit  weten. M.Vasalis overleed op 16 oktober 1998. Haar terughoudendheid siert haar wellicht ook. Vooral in een tijd waarin het soms meer om de personen lijkt te gaan dan om de kunst die door hen gemaakt wordt, is haar zwijgen des te fascinerender. Ze koos voor de stilte in haar bestaan. Ze koos voor de kracht van haar werk. Net zoals Hella S. Haasse, die onlangs overleed, er voor koos om zich niet theatraal in een boot over de Amstel te laten varen maar  in kleine kring afscheid nam van de wereld. Waarschijnlijk met mensen omringd die werkelijk van haar hielden.

Misschien zouden we van de wijsheid van deze twee vrouwen kunnen leren. Het innerlijke en intieme leven boet immers aan kracht en waarde in als we denken dat we dit altijd ten toon moeten spreiden ter ere van… ja van wat eigenlijk? Transparantie? IJdelheid? Hoogmoed?

In stilte voer ik mijn eigen eerbetoon aan deze twee vrouwen. Die grootse werken schreven maar tegelijkertijd het innerlijke en intieme koesterden. Omdat ze wisten dat zodra ze het prijs zouden geven aan de glitter en glamour er iets van de glans zou vervagen.

De komende herfstweken lenen zich ervoor, om in te keren naar het innerlijk en even het uiterlijk vertoon te laten voor wat het is. En om te ervaren hoe rijk het innerlijk kan zijn als we het de tijd geven om tot wasdom te komen. Onderstaand  – hoe kan het anders- een gedicht van M. Vasalis.

Afsluitdijk

De bus rijdt als een kamer door de nacht
de weg is recht, de dijk is eindeloos,
links ligt de zee, getemd maar rusteloos,
wij kijken uit, een kleine maan schijnt zacht.

Vóór mij de jonge pas-geschoren nekken
van twee matrozen, die bedwongen gapen
en later, na een kort en lenig rekken,
onschuldig op elkanders schouder slapen.

Dan zie ik plots, als waar ‘t een droom, in ‘t glas
ijl en doorzichtig aan de onze vastgeklonken,
soms duidelijk als wij, dan weer in zee verdronken
de geest van deze bus; het gras
snijdt dwars door de matrozen heen.
Daar zie ik ook mijzelf. Alleen
mijn hoofd deint boven het watervlak,
beweegt de mond als sprak
het, een verbaasde zeemeermin.
Er is geen einde en geen begin
aan deze tocht, geen toekomst, geen verleden,
alleen dit wonderlijk gespleten lange heden.

M. Vasalis

Uit Parken en Woestijnen, Uitgeverij van Oorschot 1940

In Nederland lijken veel mensen te denken dat kunst en cultuur de stokpaardjes zijn van een handjevol elitaire mensen. Maar kunst is van ons allemaal. Kunst verbreedt onze horizon en brengt ons in contact met een andere wereld. Een wereld die we niet kunnen zien als anderen ons er niet op wijzen. Het lezen van een prentenboek geeft een kind toegang tot een andere wereld waarin dieren spreken en theepotten huilen. Een toneelstuk  over de liefde kan iets spiegelen waar je je niet bewust van was. Kijken naar een vaas zonnebloemen wordt anders nadat je de zonnebloemen van Van Gogh hebt gezien.

Kunst is dus veel meer dan alleen het bekijken van een uiterlijke verschijningsvorm. Kunst vertelt uiteindelijk een verhaal over onszelf, over wie wij zijn. Het feit dat Van Gogh de tijd nam een vaas bloemen te schilderen maakt dat iedere vaas met bloemen een andere waarde krijgt. Misschien dat we ons zelfs gaan afvragen hoe we zelf naar de vaas met bloemen op onze eigen keukentafel kijken. Zien we de bloemen wel echt? Welke kleurschakering is er eigenlijk te zien? Hoe valt het licht door het raam naar binnen? Zo worden we ons bewust van ons perspectief op de wereld. 

Kunst stelt ons de vraag wie wij eigenlijk zijn en vooral ook wie wij eigenlijk zouden willen zijn. Een antwoord is niet gemakkelijk. Het gaat misschien ook niet om het antwoord, het gaat veeleer om de veelzijdigheid van perspectieven. En uiteindelijk om ons individuele antwoord daarop. Het antwoord dat we in onszelf vinden, wordt mede bepaald door de buitenwereld om ons heen. We staan als mens immers niet los van de wereld, nee, we staan er midden in. Kunst en cultuur vormen de wereld buiten ons en kunnen ons inspireren in de zoektocht naar wie we zijn en wie we willen zijn. Kunst zorgt ervoor dat de beantwoording van deze vraag  zich niet vernauwt maar juist verruimt. Zodat we steeds opnieuw met een andere blik naar onszelf kunnen en durven kijken. Of zoals bevriende kunstenaar Ben Joosten het omschreef: ‘Kunst ontkalkt het Brein’.

Het koesteren van kunst in ons land hebben we zelf in de hand. Misschien kunnen we de bezuinigingen niet tegen gaan, maar we kunnen ons wel bewust worden van de waarde van kunst en de manier waarop we over kunst praten. Kunst begint uiteindelijk in de mens, in de wijze waarop we naar de wereld kijken en de mate waarin we bereid zijn onszelf vragen te stellen en ons blikveld te verruimen. Soms begint het bij iets heel kleins, zoals bijvoorbeeld het bekijken van een pasgevallen kastanje en ons verwonderen over de stekeligheid van buiten en de zachtheid van binnen …

Onderstaand een kort gedicht getiteld ‘buitenstebinnen’  

buitenstebinnen

het lichaam valt samen met al wat zij in zich opneemt 

en belet dat wij als een op zichzelf staand individu beschouwd kunnen worden.

al wat eerst buiten ons was, treedt binnen ons

vier vakantie zonder stress, omarm de lege dagen
Ik wens iedereen een heerlijke zomer toe!

Zelf fantaseer ik al jaren over het schrijven van een roman waarin gelukkige personages de hoofdrol spelen. Maar keer op keer vraag ik mij af of het mogelijk is. Hoe houd je een roman boeiend als er geen drama in zit? Waarom zou de lezer verder willen lezen als er niets op het spel staat? Of ben ik onbewust onderdeel van de collectieve fixatie op angst en lijden? Beantwoord ik onbewust het verlangen van de lezer die zich graag in spoorzoekende personages wil verdiepen?

We lezen immers graag drama. Het bevestigt ons in de angsten die we zelf ervaren. Of het troost ons te weten dat personages ook lijden onder het leven. We spiegelen onszelf in het leven van personages. We herkennen onszelf. En soms komen we tot nieuwe inzichten over onszelf en hoe en waarom we het leven vorm geven zoals we dat doen. Literatuur kan deuren in jezelf openen waarvan je soms niet eens wist dat ze bestonden. Soms kan een roman je leven zelfs een andere wending geven.

Maar wat zou er gebeuren als de literatuur bestaat uit verhalen waarin geluk de boventoon voert? Zou het invloed hebben op de wijze waarop we onszelf ervaren? Zouden we misschien collectief gelukkiger worden?

Parks komt tot zijn analyse van de westerse literatuur na een ernstige ziekte. Hij kampt met onverklaarbare en hevige buikpijnen. Er is geen enkele westerse dokter die weet wat hij mankeert. In India ontmoet hij een ayurvedische arts die hem vertelt dat hij moet werken aan de tegenstrijdigheden van zijn karakter. Door meditatie en bewustzijnsoefeningen verdwijnen zijn pijnen. Hij ontdekt dat hij vooral pijn en angst in zijn literaire werk had gelegd en hij gaat op zoek naar de stilte. Die zoektocht legt hij vast in ‘Leer ons stil zitten (Arbeiderspers) ’.

We hoeven niet net als Parks allemaal ziek te worden om te ontdekken hoe onze focus op angst en lijden een rol speelt in ons leven. En we hoeven zeker niet alle bestaande literatuur aan de kant te vegen! Maar waarom zouden we er geen experiment aan wagen? Als we ons laten we zeggen een keer per maand omringen met gelukkige verhalen en onderzoeken welke uitwerking dit op ons heeft, komen we er misschien achter wat we liever lezen: drama of geluk.

Zelf houd ik van De Kleine Prins van Antoine de Saint-Exupery. Het is een verhaal dat ik al ken sinds mijn kindertijd maar dat ik zo nu en dan herlees en dat mij zowel met weemoed ( dus toch ook een beetje drama…ik zei het al het eerste verhaal moet nog geschreven worden…) als met geluk vervult.

Onderstaand vindt u een klein fragment. En mocht u interessante ontdekkingen doen bij het experiment: ik hoor ze graag… dan komt het er misschien ooit van, een roman met gelukkige personages…

‘ Je moet ’s nachts naar de sterren kijken. De mijne is te klein om je te wijzen waar ze is. Dat is ook beter zo. Voor jou is dan mijn ster één van de vele sterren. Je zult het prettig vinden alle sterren te bekijken…Alle sterren zullen je vrienden zijn… En ik zal je ook nog iets geven.

Hij lachte weer.

‘Och kereltje, kereltje wat hoor ik je graag lachen!’

‘Dat is juist mijn cadeau…net als het water…’

‘Wat bedoel je”

‘Voor mensen hebben de sterren verschillende betekenis. Voor sommige mensen die veel reizen dienen de sterren als gids. Voor anderen zijn het alleen maar lichtjes. Weer anderen, de geleerden, zien er grote vraagstukken in. Voor die zakenman die ik ken waren ze van goud. Maar al die sterren zwijgen. Jij zult sterren hebben zoals niemand anders ze heeft.’

‘Wat bedoel je toch?’

‘Als jij ’s nachts naar de hemel kijkt zal het zijn alsof alle sterren lachen – omdat ik een ster bewoon en omdat ik lach!

En weer lachte hij.

‘En als je eenmaal getroost bent (de mensen troosten zich altijd) dan zul je heel blij zijn, dat je me gekend hebt. Je zult altijd mijn vriend zijn en je zult met me mee willen lachen. En dan zul je van tijd tot tijd voor je plezier het raam open doen…En je vrienden zullen heel verbaasd zijn je te zien lachen, als je naar de hemel kijkt. Dan zeg je tegen ze: ‘ Ja, om de sterren moet ik altijd lachen!’ En ze zullen denken, dat je gek bent – dan ben je er door mij lelijk ingelopen…

En weer lachte hij.

Fragment uit De Kleine Prins van Antoine de Saint-Exupery (1985, 18e druk, Uitgeversmaatschappij Ad. Donker bv Rotterdam)

Het vermoeden van een antwoord volgt pas vele jaren later. Als Sacks al weer kan lopen en hij tijd vindt om onderzoek te doen. Hij ontdekt dat mensen innerlijke beelden van hun lichaam construeren. Maar dat deze innerlijke beelden geenszins statisch zijn. Ze zijn voortdurend in beweging en passen zich ook aan een veranderde situatie aan. Dat leidt er in zijn geval toe dat zelfs zijn been – dat blijkbaar in zijn innerlijke geest geen waarde meer had omdat het niet kon bewegen- zich als vreemd aan hem voordoet, ja zelfs als onkenbaar. De kracht van de innerlijke constructie van de beleving van jezelf als mens, wordt hiermee heel tastbaar en concreet getoond.

Bij het lezen werd dook de parallel met de rol die verhalen en literatuur in onze zelf beleving vormen vanzelf op. Ik werd me er nog meer van bewust dat de kracht van literatuur veel verder strekt dan alleen de fantasie- of gedachtewereld van lezers. Het zet hen wellicht ook aan om zichzelf anders te ervaren, zichzelf anders te kennen en zelfs het lichaam anders te beleven.

Sacks concludeert uiteindelijk dat de scheiding tussen geest en lichaam in de medische wetenschap opgeheven moet worden. Een revolutionaire stap, maar wel een stap die ons dichter zal brengen bij de kennis over wie de mens is.

Wellicht dat  - als we nog een stap verder denken – literatuur ooit  wordt ingezet bij het oplossen van onverklaarbare medische problemen … wie kent er tenslotte niet de uitwerking van een mooi gedicht of een indrukwekkende roman die nog jarenlang door blijft zingen in het hoofd of waar je in moeilijke tijden kracht uit put?

Zelf houd ik van het werk van Wislawa Szymborska. Ze schreef een mooi gedicht over het hart dat ik je hierbij niet wil onthouden.  

TOT HET HART OP ZONDAG

 Ik dank je, hart van mij

je treuzelt niet, maar werkt flink door

zonder beloning of gevlei,

uit aangeboren ijver

Je hebt zeventig verdiensten per minuut.

Elke samentrekking van je

is als het afduwen van een boot

naar de volle zee,

voor een reis de wereld rond.

Ik dank je, hart van mij,

dat je me keer op keer

van het geheel afzondert,

zelfs in mijn slaap apart houdt.

Jij voorkomt dat ik uit mijn dromen breek

op een vlucht

waarvoor geen vleugels nodig zijn.

 Ik dank je, hart van mij

dat ik weer ontwaken mocht

en dat hoewel het zondag is,

een dag om uit te rusten,

onder de ribben

de gewone zaterdagse drukte heerst.

Gedicht van Wislawa Szymborska uit ‘Einde en begin’ (Meulenhoff, Amsterdam 1998)

Een verhaal over Eva en het belang van de terugkeer van Lilith in onze innerlijke beelden over wat van oorsprong vrouwelijk en mannelijk is.

Het artikel is ook te lezen op : www.trouw.nl.